Phát huy giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong đổi mới hoạt động giáo dục đại học

Kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 – 19/5/2026) là dịp để toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta thành kính tưởng nhớ công lao to lớn của Người đối với dân tộc, đồng thời tiếp tục khẳng định giá trị bền vững của tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh trong sự nghiệp phát triển đất nước hiện nay. Đối với lĩnh vực giáo dục đại học, việc học tập và làm theo Bác không chỉ mang ý nghĩa chính trị, tư tưởng mà còn là yêu cầu thực tiễn nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, xây dựng đội ngũ trí thức có bản lĩnh, đạo đức và tinh thần cống hiến cho xã hội.

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế diễn ra mạnh mẽ, giáo dục đại học đang đứng trước yêu cầu đổi mới toàn diện cả về tư duy quản trị, phương pháp đào tạo, hoạt động nghiên cứu khoa học và trách nhiệm phục vụ cộng đồng. Những thay đổi ấy đòi hỏi đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý và sinh viên không chỉ có trình độ chuyên môn cao mà còn phải có khát vọng phát triển đất nước, tinh thần tự lực, tự cường và trách nhiệm xã hội sâu sắc. Đây cũng chính là những giá trị cốt lõi trong tư tưởng Hồ Chí Minh mà ngành giáo dục cần tiếp tục học tập và vận dụng sáng tạo.

Đối với Chi bộ Viện Công nghệ tài chính ngân hàng, việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh không chỉ là nhiệm vụ chính trị thường xuyên mà còn là động lực quan trọng để nâng cao chất lượng giảng dạy, nghiên cứu và phục vụ xã hội. Đây chính là nền tảng để chuyển hóa nhận thức thành hành động, biến quyết tâm chính trị thành kết quả cụ thể trong hoạt động của Viện.

1. Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục và giá trị định hướng đối với giáo dục đại học hiện nay

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với giáo dục và đào tạo con người. Người khẳng định: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”. Theo Người, giáo dục không chỉ nhằm truyền đạt tri thức mà còn phải đào tạo con người toàn diện, có đạo đức, lý tưởng và trách nhiệm đối với xã hội.

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, giáo dục phải gắn với thực tiễn, học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tế đời sống. Người phê phán lối học hình thức, xa rời thực tiễn và nhấn mạnh vai trò của tự học, học tập suốt đời. Đây là định hướng quan trọng cho các trường đại học hiện nay trong việc đổi mới chương trình đào tạo theo hướng phát triển năng lực, tăng cường kỹ năng thực hành, nghiên cứu và khả năng thích ứng của người học trước yêu cầu của thị trường lao động và xã hội hiện đại.

Đặc biệt, tư tưởng “lấy dân làm gốc” của Chủ tịch Hồ Chí Minh có ý nghĩa sâu sắc đối với giáo dục đại học trong giai đoạn hiện nay. Đại học không thể tách rời nhu cầu phát triển của đất nước và đời sống Nhân dân. Mọi hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao tri thức cần hướng tới phục vụ cộng đồng, giải quyết các vấn đề thực tiễn và đóng góp vào sự phát triển bền vững của quốc gia.

Vận dụng vào thực tiễn của Viện Công nghệ Tài chính Ngân hàng, điều này đòi hỏi chương trình đào tạo phải gắn với nhu cầu của nền kinh tế số, thị trường tài chính hiện đại và xu hướng công nghệ mới như fintech, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn. Việc học tập và làm theo Bác trong lĩnh vực này không chỉ là giữ gìn đạo đức nghề nghiệp mà còn là đổi mới nội dung giảng dạy, tăng cường tính thực tiễn và khả năng ứng dụng của kiến thức.

2. Đổi mới tư duy lãnh đạo và quản trị đại học theo tinh thần Hồ Chí Minh

Đổi mới quản trị đại học theo tinh thần Hồ Chí Minh còn đòi hỏi phải xây dựng văn hóa trách nhiệm và văn hóa phục vụ trong nhà trường. Mọi hoạt động quản lý cần hướng đến tạo điều kiện tốt nhất cho giảng viên nghiên cứu, cho sinh viên học tập và phát triển năng lực toàn diện. Đây cũng chính là biểu hiện cụ thể của tinh thần “phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân” trong lĩnh vực giáo dục.

Đổi mới tư duy lãnh đạo cần được cụ thể hóa bằng việc chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại, linh hoạt và hiệu quả. Chi bộ cần đóng vai trò định hướng chiến lược, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đồng thời tăng cường giám sát việc thực hiện nhiệm vụ chuyên môn. Việc ứng dụng công nghệ trong quản lý đào tạo, nghiên cứu khoa học và kết nối với doanh nghiệp cũng là một biểu hiện cụ thể của đổi mới phương thức quản lý theo tinh thần “nói đi đôi với làm”. Đặc biệt, mỗi đảng viên trong Chi bộ cần phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu trong công việc, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung của tập thể.

3. Xây dựng đội ngũ giảng viên đại học “vừa hồng, vừa chuyên”

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn rằng người thầy giáo tốt là người vẻ vang nhất, bởi họ góp phần đào tạo những thế hệ tương lai cho đất nước. Trong môi trường giáo dục đại học, giảng viên không chỉ là người truyền đạt tri thức mà còn là người truyền cảm hứng, định hướng nhân cách và nuôi dưỡng khát vọng cống hiến cho sinh viên.

Học tập và làm theo Bác trước hết đòi hỏi đội ngũ giảng viên phải có đạo đức nghề nghiệp trong sáng, tinh thần trách nhiệm cao và ý thức không ngừng học tập để nâng cao trình độ chuyên môn. Trong bối cảnh tri thức nhân loại thay đổi nhanh chóng, người giảng viên nếu không đổi mới tư duy và cập nhật kiến thức sẽ khó đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Tinh thần tự học và học tập suốt đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh là bài học sâu sắc đối với đội ngũ trí thức và giảng viên hiện nay. Người luôn coi học tập là quá trình liên tục để hoàn thiện bản thân và phục vụ cách mạng tốt hơn. Vì vậy, mỗi giảng viên đại học cần chủ động nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ mới trong giảng dạy, đổi mới phương pháp đào tạo và nâng cao năng lực hội nhập quốc tế.

4. Khơi dậy khát vọng cống hiến và tinh thần tự lực, tự cường trong sinh viên

Thanh niên và sinh viên luôn được Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt niềm tin đặc biệt. Người cho rằng thanh niên là lực lượng quyết định tương lai của dân tộc, là chủ nhân tương lai của đất nước. Vì vậy, giáo dục đại học không chỉ có nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực mà còn phải khơi dậy lý tưởng sống đẹp, khát vọng vươn lên và tinh thần trách nhiệm đối với cộng đồng trong sinh viên.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, nhiều cơ hội phát triển mở ra cho thế hệ trẻ nhưng đồng thời cũng xuất hiện không ít thách thức về lối sống thực dụng, tâm lý ngại khó và thiếu lý tưởng cống hiến. Điều đó đòi hỏi các trường đại học phải chú trọng giáo dục tư tưởng, đạo đức và trách nhiệm công dân cho sinh viên, giúp sinh viên hiểu rõ vai trò của mình đối với sự phát triển đất nước.

Giảng viên cần truyền cảm hứng cho sinh viên về tinh thần đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp và làm chủ công nghệ. Sinh viên không chỉ học để có việc làm mà còn phải học để đóng góp cho sự phát triển của ngành tài chính – ngân hàng và nền kinh tế quốc gia.

Bên cạnh đó, Chi bộ cần định hướng xây dựng môi trường học thuật năng động, khuyến khích nghiên cứu khoa học, hợp tác với doanh nghiệp và tham gia giải quyết các vấn đề thực tiễn của nền kinh tế. Đây là cách thiết thực để khơi dậy khát vọng cống hiến và gắn kết giữa đào tạo với nhu cầu xã hội.

5. Chuyển hóa tư tưởng thành hành động thực chất trong giáo dục đại học

Chuyển hóa tư tưởng thành hành động thực chất trong giáo dục đại học là một yêu cầu cấp thiết. Đối với giáo dục đại học, điều này có nghĩa rằng việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh không thể chỉ dừng ở các phong trào mang tính hình thức mà cần được cụ thể hóa bằng những chuyển biến rõ nét trong từng hoạt động của nhà trường. Đối với Chi bộ và Viện, điều này cần được thể hiện thông qua các hành động cụ thể:

- Nâng cao chất lượng đào tạo thông qua đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy và đánh giá.

- Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học gắn với nhu cầu thực tiễn của ngành tài chính – ngân hàng.

- Tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý và giảng dạy.

- Xây dựng văn hóa học thuật trung thực, trách nhiệm và sáng tạo.

- Phát huy vai trò nêu gương của đảng viên trong mọi hoạt động.

Để thực hiện tốt các công tác trên, trước hết, cần gắn việc học tập và làm theo Bác với nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học. Mỗi cơ sở giáo dục đại học cần xây dựng chiến lược phát triển dựa trên tinh thần đổi mới sáng tạo, trách nhiệm xã hội và phụng sự cộng đồng. Chất lượng đào tạo phải được đo bằng năng lực làm việc, khả năng sáng tạo và trách nhiệm công dân của người học sau khi tốt nghiệp.

Thứ hai, cần xây dựng văn hóa đại học lành mạnh, dân chủ và nhân văn. Văn hóa ấy phải được thể hiện trong mối quan hệ giữa thầy và trò, giữa nhà trường với xã hội và trong tinh thần trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với tập thể. Chống bệnh hình thức, thành tích và thiếu trung thực trong học thuật cũng chính là biểu hiện cụ thể của việc học tập và làm theo đạo đức Hồ Chí Minh.

Thứ ba, cần thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trong giáo dục đại học. Đây không chỉ là yêu cầu khách quan của thời đại mà còn là cơ hội để nâng cao chất lượng quản trị và đào tạo. Tuy nhiên, đổi mới công nghệ phải đi đôi với đổi mới tư duy và nâng cao trách nhiệm con người; bởi suy cho cùng, con người vẫn là yếu tố quyết định của mọi sự phát triển.

6. Kết luận

Kỷ niệm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh là dịp để mỗi cán bộ, giảng viên và sinh viên nhìn lại trách nhiệm của mình đối với đất nước và xã hội. Trong giai đoạn phát triển mới, tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh tiếp tục là nền tảng tinh thần vững chắc cho sự nghiệp đổi mới giáo dục đại học Việt Nam.

Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong môi trường giáo dục đại học, đặc biệt tại Chi bộ Viện Công nghệ tài chính Ngân hàng, không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là động lực phát triển bền vững. Việc gắn học tập với đổi mới tư duy lãnh đạo, nâng cao chất lượng quản trị, xây dựng đội ngũ giảng viên mẫu mực và khơi dậy khát vọng cống hiến sẽ tạo nên sức mạnh nội sinh cho sự phát triển của Viện.

Chỉ khi giáo dục đại học thực sự trở thành nơi nuôi dưỡng trí tuệ, đạo đức, bản lĩnh và khát vọng phát triển đất nước, thì việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh mới thực sự phát huy giá trị sâu sắc và góp phần xây dựng Việt Nam phát triển phồn vinh, hạnh phúc trong thời đại mới.

Nguyễn Thị Mỹ Linh – Đảng viên Chi bộ Viện Công nghệ tài chính ngân hàng